Są spotkania, które pozostawiają więcej pytań niż odpowiedzi — i właśnie takim wydarzeniem było spotkanie „Rok 1945. Zabrze”. Poświęcone jednemu z najbardziej przełomowych momentów w historii.
Przyjrzeliśmy się końcowi II wojny światowej z perspektywy mieszkańców Zabrza. Jak podkreślano w trakcie spotkania, rok 1945 nie był dla lokalnej społeczności jednoznacznym momentem ulgi i zakończenia trudnych doświadczeń, lecz czasem niepewności, głębokich przemian oraz nowych wyzwań.
Ostatnie dni walk w Zabrzu przybliżył historyk Jakub Szczepański, ukazując dramatyzm wydarzeń towarzyszących wkroczeniu Armii Czerwonej do miasta. Ważnym elementem programu była także projekcja sowieckich kronik filmowych — materiałów dobrze znanych, ale wciąż skłaniających do refleksji nad sposobem przedstawiania historii i pamięcią o tamtych wydarzeniach.
Szczególne znaczenie miała rozmowa Bogusława Tracza i Sebastiana Rosenbauma, podczas której wybrzmiało, że rok 1945 na Górnym Śląsku należy postrzegać raczej jako proces niż jedną symboliczną datę. Był to czas jednocześnie pełen nadziei i lęku, w którym mieszkańcy musieli odnaleźć się w nowej rzeczywistości politycznej i społecznej.
W pierwszych powojennych miesiącach zmieniała się nawet nazwa miasta, a jego mieszkańcy przez długi czas funkcjonowali pomiędzy dawnym a nowym porządkiem — nie tylko w sensie symbolicznym, lecz także bardzo dosłownym, codziennym.
Dziękujemy wszystkim uczestnikom za tak liczną obecność i wspólne spojrzenie na historię Zabrza oraz całego Górnego Śląska.
Szczególne podziękowania kierujemy do Przedsiębiorstwa Górniczego DEMEX sp. z o.o. za udostępnienie klimatycznej przestrzeni oraz owocną współpracę.
Współorganizatorem spotkania był Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach.
