×
Ta strona używa ciasteczek (ang. cookies). Dowiedz się więcej o celu ich używania i możliwości zmiany ustawień w przeglądarce - kliknij tutaj...

Zapraszamy do wypełnienia ankiety:

Kliknij tutaj

Newsletter

Zapisz się do naszego newslettera!

Windykacja w MBP!

W celu odzyskiwania wierzytelności Biblioteka podpisała umowę z firmą windykacyjną. Więcej...

Bierzemy udział

Współpracują z nami

Historia Biblioteki – cz. 2

Jerzy Fusiecki

Jerzy Fusiecki

Późną wiosną 1945 roku, w polskim, od kilku miesięcy Zabrzu, zjawił się przybysz z Krakowa. Pierwsze swe kroki skierował do magistratu, oświadczając, że jest wykwalifikowanym bibliotekarzem i chciałby podjąć się misji zorganizowania w mieście biblioteki publicznej. Przyjęto go z otwartymi ramionami. Wytrawny bibliotekarz i bibliofil, długoletni kustosz zbiorów Biblioteki Muzeum im. Czartoryskich, a później książnicy krakowskiego Muzeum Przemysłowego, Jerzy Fusiecki, był dla ówczesnych władz Zabrza prawdziwym zrządzeniem losu. Coraz częściej, bowiem nachodzili władze mieszkańcy domagający się umożliwienia im dostępu do polskiego słowa pisanego. Byli to zarówno uczestnicy kursów repolonizacyjnych, jak i ludność napływowa, pozbawiona w okresie okupacji kontaktu z książką, literaturą.

Jerzy Fusiecki wraz z grupą skrzykniętych naprędce współpracowników rychło doprowadził do otwarcia Miejskiej Biblioteki Publicznej. Oficjalna ceremonia odbyła się 15 listopada 1945 roku, a dokonał jej wybitny działacz polski na Śląsku, zastępca prezydenta miasta – Franciszek Trąbalski. Stała się więc biblioteka pierwszą po wojnie instytucją kulturalną, która rozpoczęła w Zabrzu regularną działalność. Początkowo wypożyczalnia (dla dorosłych i młodzieży), czytelnia ogólna i pomieszczenia administracyjne mieściły się w dotychczasowej siedzibie Städtbibliothek przy ul. Wyzwolenia 4. Księgozbiór składał się wówczas głównie z darów i liczył 920 tomów, a korzystało zeń 92 zarejestrowanych czytelników.

W pionierskim okresie upowszechniania polskiego słowa w mieście rozpoczęto budowę sieci placówek filialnych w poszczególnych dzielnicach. Już w 1948 roku otwarto podwoje filii w  Zaborzu (Filia nr 1), Biskupicach (Filia nr 2) i Maciejowie (Filia nr 3). W dwóch pierwszych zorganizowano czytelnie czasopism i zgromadzono, udostępniany na miejscu, księgozbiór informacyjny. Gdy stan księgozbioru wzrósł do 9,3 tysięcy tomów, liczba czytelników przekroczyła 1.700 osób. W 1951 roku powstała Filia nr 4 (przy ulicy Roosevelta), a rok później czytelnię ogólną przeniesiono do lokalu przy ul. Dworcowej 8a. W tym samym okresie otwarto kolejne filie w sześciu dzielnicach przyłączonych do Zabrza: w Mikulczycach, Filię nr 5, w Rokitnicy, Filię Nr 6, w Grzybowicach, Filię nr 7, w Pawłowie, Filię nr 8 z czytelnią, w Kończycach, Filię nr 9 oraz Filię nr 10, w Makoszowach. Spowodowało to wzrost liczby czytelników do dziesięciu tysięcy.

Stara siedziba Dyrekcji MBP

Stara siedziba Dyrekcji MBP

Następne lata przyniosły dalszy postęp. W 1954 roku przy ulicy Wolności założono Filię nr 11, a w 1955 roku, z inicjatywy młodzieży akademickiej na terenie Śląskiej Akademii Medycznej w Rokitnicy zorganizowano Filię nr 12. W 1956 roku przy ul. 3 Maja powstała Filia nr 13, a w 1959 – Filia nr 14 przy ul. gen. Charlesa de Gaulle’a. Z końcem lat 50. biblioteka liczyła więc 14 jednostek terenowych, 110 tysięcy tomów w księgozbiorze oraz 16 tysięcy zapisanych czytelników, którzy dokonali łącznie prawie 400 tys. wypożyczeń. Równie ważną była prawna regulacja działalności instytucji. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej specjalną uchwałą zatwierdziło Statut Miejskiej Biblioteki Publicznej, który określał zasady jej funkcjonowania. Obowiązywał on do 15 czerwca 1992 roku, kiedy to na mocy uchwały Rady Miejskiej został on poprawiony i uzupełniony.

Mimo wielu bezspornych sukcesów kierownictwo biblioteki stale uskarżało się na ciasnotę w pomieszczeniach wypożyczalni centralnej. Nie przystosowane do różnorodnych zadań, nie były stanie pomieścić: działu gromadzenia i opracowywania zbiorów, instrukcyjno-metodycznego i informacyjno-bibliograficznego, a także działu sieci i administracji, niezbędnych dla właściwego funkcjonowania przy tak dużej liczbie filii. Pewną poprawę uzyskano dzięki wydzieleniu oddziału dziecięcego, w wyniku czego powstała specjalna Filia Dla Dzieci i Młodzieży (obecnie Filia nr 20), usytuowana przy pl. Warszawskim 1 oraz otwarciu Filii nr 15 przy osiedlu „Helenka”.

W 1965 roku Miejska Biblioteka Publiczna, oprócz wypożyczalni centralnej, w swoich 17 oddziałach, dysponujących księgozbiorem liczącym ponad 180 tys. woluminów obejmowała ponad 25 tys. zarejestrowanych czytelników, którzy w ciągu roku wypożyczyli łącznie ponad 550 tys. pozycji. Znaczącą rolę odegrało w tym okresie 12 kół przyjaciół biblioteki, liczących około 6.5 tys. członków. Za ich to sprawą stworzono specjalny fundusz na zakup książek. Dla przykładu tylko w 1964 roku wyniósł on 111.820 zł, co przełożyło się na znaczące osiągnięcie w plebiscycie „Bliżej książki współczesnej” w roku 1966, w którym biblioteka zdobyła II nagrodę w skali ogólnopolskiej.

Aktualna siedziba Dyrekcji

Aktualna siedziba Dyrekcji

Dalszy rozwój biblioteki opierał się przede wszystkim na uzupełnianiu zbiorów oraz modernizacji istniejącej bazy lokalowej i metod działania. Adaptowano wtedy kilka likwidowanych lokali gastronomicznych, przeobrażając je w filie książnicy. W 1970 roku zbiory biblioteczne osiągnęły liczbę 251.500 tomów, a liczba czytelników wzrosła do 24.427 osób.

Potrzeby czytelników sprawiły, że niektóre filie zmieniały swoje profile. Dla przykładu Filia nr 12, która z tradycyjnej wypożyczalni poprzez Filię Nowości, stała się Oddziałem Książki Mówionej, działając od 1978 roku i zmieniając kolejne siedziby, od lipca 2000 roku zadomowiła się w Związku Niewidomych przy pl. Krakowskim. Dysponuje dzisiaj specjalnie wydanymi dla niewidomych i niedowidzących nagranymi kasetami i płytkami CD z beletrystyką oraz dziełami naukowymi.

W latach 80. i 90. minionego stulecia, w których dało się odczuć spadek czytelnictwa, bibliotekarze podejmowali wiele inicjatyw, by pozyskać, zwłaszcza najmłodszych. Przykładem była organizacja plebiscytu dla czytelników dziecięcych „Orle Pióro” w 1981 roku, w którym Biblioteka zdobyła I miejsce w skali ogólnokrajowej, a rok później w skali wojewódzkiej.

Z początkiem 1985 roku władze miejskie przyznały Bibliotece na własność budynek przy ul. ks. Józefa Londzina 3, który mimo wielu modernizacyjnych remontów i adaptacji nie odpowiada dzisiaj aktualnym standardom. W tym też roku nadano Bibliotece imię jej założyciela i wieloletniego dyrektora Jerzego Fusieckiego. Dodatkowym wyrazem uznania dla 40-letniej pracy bibliotekarzy było nadanie Miejskiej Bibliotece Publicznej medalu „Zasłużony dla Miasta Zabrze”.

Lata 2002-2008 – to okres kompleksowej komputeryzacji MBP, budowy sieci oraz przetwarzania katalogów w zapis cyfrowy. Służy temu system obsługi bibliotek PROLIB i związany z nim moduł elektronicznego katalogu OPAC, za sprawą którego Czytelnicy mogą dokonywać wyboru poszukiwanych pozycji, (od 2005 roku wprowadzono nowe karty biblioteczne spójne z systemem). Stało się to wszystko dzięki dyrekcji MBP, której konsekwentne poczynania sprawiły, że w lutym 2008 roku zabrzańska książnica stała się drugą w Polsce i pierwszą w województwie śląskim, (całkowicie skomputeryzowaną w systemie PROLIB), miejską biblioteką publiczną. Dzisiaj MBP dysponująca 118, podłączonymi do internetu, komputerami ma w swojej ofercie – w miejscu dotychczasowej czytelni prasy – czytelnię multimedialną ze specjalnie oprogramowanym, stanowiskiem dla osób niewidzących i niedowidzących.

W pierwszych latach XXI stulecia, biblioteka ograniczona niewielką ilością środków dokonywała niedużych zakupów nowości wydawniczych. Przełożyło się to bezpośrednio na stan księgozbioru. W ostatnich latach sytuacja uległa znacznej poprawie co zaowocowało wzrostem księgozbioru i czytelników, osiągając wartości księgozbioru ok. 350 tysięcy i ponad 30 tysięcy czytelników.

W trosce o czytelnika, w połowie 2005 roku biblioteka zainicjowała nową formę wypożyczeń – „Książkę na telefon”; zaktywizowała także inne formy działalności – Klub Myśli Humanistycznej oraz warsztaty dziennikarskie. Do stale organizowanych konkursów dopisano nowe inicjatywy: Zabrzańską Wiosnę Poetycką, Zabrzańską Jesień Literacką, Ogólnopolski Konkurs na artystyczną zakładkę do książek, a także zainicjowany Klub Filmowo-Literacki „Dyskurs”. Weszły one na trwałe do kalendarza imprez MBP. Dla młodych czytelników organizowano konkursy: Ortograficzny, Szybkiego Czytania, a także obchody „Światowego Dnia Pluszowego Misia”, akcję „Głośnego czytanie w bibliotece” oraz Miejski Konkurs na Inscenizacje Utworów Literackich dla uczniów szkół podstawowych, w okresie wakacji letnich i zimowych biblioteka organizowała „Ferie w mieście” i „Lato w bibliotece”. Zabrzańska książnica odnotowywała także znaczące osiągnięcia podczas corocznych Tygodni Bibliotek, ogłaszanych przez Zarząd Główny Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich.

Biblioteka podejmuje także samodzielne przedsięwzięcia wydawnicze. Ich plonem stały się pozycje: „Zabrze – moje miasto. Wspomnienia” oraz „Nazwy i patroni zabrzańskich ulic”. W 2010 roku ukazał się album „Nasze Kończyce”, inicjujący serię prezentującą wszystkie dzielnice Zabrza. Kolejny, „Nasza Rokitnica” trafił do rąk Czytelników dwa lata temu; niebawem ukaże się trzeci album tej serii „Nasze Biskupice”. Wyjątkowość tego przedsięwzięcia polega na tym, iż o każdej z dzielnic mówią jej mieszkańcy.

W filiach dysponujących odpowiednimi warunkami, przede wszystkim w Filii nr 2 oraz w czytelni ogólnej stale organizowane są wernisaże oraz wystawy prac plastycznych i fotograficznych promujących głównie regionalnych twórców oraz studentów Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach.

Wśród wielu minionych wydarzeń przywołać należy przede wszystkim, spotkania autorskie m.in.; z Anną Bugnon-Rosset – córką Zofii Kossak i Anną Fenby Taylor – wnuczką wybitnej pisarki, Eustachym Rylskim, Markiem Nowakowskim, Andrzejem Stasiukiem, Antonim Liberą, Jerzym Illgiem, Wojciechem Tochmanem i wieloma innymi, konkursy poświęcone: Adamowi Mickiewiczowi, Fryderykowi Chopinowi, Janowi Kasprowiczowi, św. Teresie, Józefowi Lompie, Janowi Brzechwie, Zbigniewowi Herbertowi. Gośćmi, działającego przez lata przy MBP Klubie „Agora” byli m.in.: Roman Nowotarski, Roman Kalarus, Kazimierz Kutz, Joanna Rawik, Zbigniew Święch i wielu innych wybitnych pisarzy, reżyserów, aktorów, artystów, polityków i sportowców – przedstawicieli ogólnopolskiej i lokalnej elity intelektualnej, kulturalnej i politycznej.

Dzisiejsze oblicze zabrzańskiej książnicy całkowicie odpowiada czytelniczym potrzebom XXI stulecia. Żadna jednak powszechna digitalizacja, czy wszechobecne audiobooki, czy e-booki, nie są w stanie zastąpić „książki z papieru”. Wszelkie techniczne nowinki w tym zakresie ustępują, jak tego dowodzą lata praktyki, inwencji wytrawnych bibliotekarzy i czytelniczym przyzwyczajeniom.

Podczas Święta Miasta w 2010 roku Tomasz Iwasiów – dyrektor zabrzańskiej książnicy odebrał przyznaną bibliotece nagrodę prezydenta miasta w dziedzinie kultury.


« Wstecz





Biblioteka bierze udział w zatwierdzonym przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego programie Biblioteki Narodowej „Zakup nowości wydawniczych do bibliotek".

* * *

W roku 2016 ze środków finansowych Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego przyznanych MBP w Zabrzu w wysokości 109 913,00 zł zakupiono 5739 woluminów (w tym 76 audiobooków).

Nasze publikacje